Het middenveld stapt naar de rechter tegen het besluit van Arizona mbt statuut samenwonende

Op 7 januari besloot de federale regering om het statuut samenwonende te verstrengen. Deze beslissing verlaagt het leefloon van families met meerderjarige kinderen die nog studeren en van gezinnen die een zorgbehoevende grootouder onderdak geven. Eenoudergezinnen, die al een groot armoederisico hebben, dreigen weerom de grootste slachtoffers te worden. Daarom stapten het Belgisch Netwerk Armoedebestrijding – BAPN, de Ligue des droits humains, de Ligue des familles, de Federatie van Franstalige studenten en ATD Vierde Wereld op maandag 16 maart naar de Raad van State om deze beslissing aan te vechten. De verzoekers krijgen in dit verzet de steun van de vakbonden, de Réseau Wallon de lutte contre la Pauvreté, Saamo, de Mouvement Ouvrier Chrétien, Présence et Action culturelles, het Collectief Solidarité contre les exclusions en de Vereniging ter Verdediging van Uitkeringsgerechtigden.

Wij herinneren eraan dat het leefloon - dat zich nog steeds ver onder de Europese armoedegrens bevindt - het laatste vangnet is voor mensen met een ontoereikend inkomen, wanneer alle andere mogelijke rechten en opties zijn uitgeput. Het statuut samenwonende is zeer nadelig voor iemand die samenwoont met een partner of familielid, omdat het sterk wordt afgeroomd tot een uiterst laag niveau. Het gaat meestal om kwetsbare koppels of om jongvolwassenen die een opleiding volgen en bij hun ouder(s) wonen. Het leefloon van dit statuut bedraagt momenteel maximum 894 € per maand, wat sterk onvoldoende is om waardig te kunnen leven.

Caroline Van der Hoeven, BAPN: "De afschaffing van het statuut samenwonende is een strijd die de armoede-organisaties al lang voeren, samen met de vrouwenbewegingen, vakbonden, het verenigingsleven en het brede maatschappelijk middenveld. Terwijl vele politieke partijen bij de laatste verkiezingen nog pleitten voor het afschaffen van het statuut samenwonende, plegen zij vandaag woordbreuk en beperken ze het inkomen van deze mensen nog verder."

Een nog lager inkomen voor samenwonenden met een leefloon

Voor de berekening van het leefloon moest het OCMW tot voor kort het inkomen van een eventuele partner, ouder of meerderjarig kind in mindering brengen. Hierboven op verplicht Arizona de OCMW's nu ook om het inkomen van andere inwonende gezinsleden af te trekken, zoals kleinkinderen, grootouders die uit familiale solidariteit worden opgevangen, stiefkinderen, schoonouders... Wanneer het OCMW om billijkheidsreden wil afwijken van deze regel, moet dit uitvoerig gemotiveerd worden in het sociaal dossier. Een andere verstrenging betreft de kinderbijslag, die de ouder ontvangt voor een inwonend meerderjarig studerend kind. Deze kinderbijslag – alhoewel bedoeld om de studies te ondersteunen en tot een goed einde te brengen – wordt voortaan afgetrokken van het leefloon van de jongere.

Adam Assaoui, Fédération des étudiant·e·s francophones: “Er zijn 42.000 studenten die afhangen van het OCMW, velen van hen wonen bij hun ouders. Het zijn jongeren die deze hulp dagelijks nodig hebben. Met deze hervorming duwt Arizona deze studenten in een kwetsbare situatie; sommigen zullen noodgedwongen hun studie stopzetten.”

De Raad van State trok eerder al aan de alarmbel

In een advies van 8 augustus 2025 formuleerde de Raad van State reeds een strenge waarschuwing tegen dit voorstel omdat de regering de gevolgen ervan onvoldoende heeft bestudeerd en geen impactanalyse heeft uitgevoerd. De Raad van State vreest voor een ernstige achteruitgang van de levensomstandigheden van de meest kwetsbare gezinnen en de aantasting van hun recht op menselijke waardigheid. Toch heeft de Arizona-meerderheid haar voorstel doorgedrukt en het advies van de hoogste juridische instantie van dit land naast zich neergelegd.

Madeleine Guyot, Ligue des familles: "Het statuut samenwonende benadeelde al langer kwetsbare mensen die ervoor kiezen om als koppel samen te wonen. Voortaan benadeelt deze beslissing van Arizona bovendien ook de gezinnen die een bejaarde en zorgbehoevende ouder huisvesten of waarvan een meerderjarig kind nog studeert. En ze tast het recht op kinderbijslag aan. Solidariteit binnen het gezin zou altijd ondersteund moeten worden, niet bestraft."

Sociale organisaties dienen een beroep in tot nietigverklaring

De bovenvermelde organisaties vragen aan de Raad van State om de maatregel nietig te verklaren. Zij menen dat de regering de bevoegdheden van het parlement heeft overschreden door dit besluit te nemen zonder beraadslaging van de volksvertegenwoordigers, dat het recht op menselijke waardigheid van deze gezinnen ernstig wordt aangetast, dat de hervorming discriminerende elementen kan bevatten, dat zij leidt tot onaanvaardbare inbreuken op het privéleven van uitkeringsgerechtigden en van gezinsleden die onder hetzelfde dak wonen, dat ze op bijzonder discriminerende wijze vrouwen en eenoudergezinnen treft, en dat zij afbreuk doet aan het recht op gezinsbijslagen dat nochtans door onze Grondwet wordt beschermd.

Sybille Gioe, Ligue des droits humains: “In een goedwerkende democratie wordt er gehoor gegeven aan de bezorgdheden van de Raad van State en wordt er rekening gehouden met waarschuwingen wanneer het fundamentele recht op menselijke waardigheid op het spel staat. We betreuren dat we steeds vaker naar de rechter moet stappen. De fundamentele rechten van de meest kwetsbare mensen moeten verdedigd kunnen worden.”

Ondertekenende organisaties:

• BAPN - Réseau belge de lutte contre la pauvreté
• Réseau wallon de lutte contre la pauvreté
• SAAMO
• ATD Vierde Wereld België
• ACV-CSC
• ABVV-FGTB
• ACLVB-CGSLB
• Mouvement ouvrier chrétien
• Présence et Action Culturelles
• Collectif solidarités contre les exclusions
• Association de défense des allocataires sociaux
• Ligue des droits humains
• Ligue des familles
• Fédération des étudiant·e·s francophones