Bericht

Geef mensen in armoede een echt perspectief

Reactie van BAPN op het toekomstig federaal plan armoedeplan: Geef mensen in armoede een echt perspectief en investeer in structurele maatregelen zoals het optrekken van de laagste inkomens

Op 3 juni heeft Karine Lalieux, Minister voor Sociale Integratie, belast met armoedebestrijding, een eerste verklaring afgelegd over het toekomstig armoedeplan van de federale regering. Het Belgisch Netwerk Armoedebestrijding (BAPN) verwelkomt dat Minister Lalieux het sociale centraal wil stellen in het beleid en het budget van 2022. Om ervoor te zorgen dat mensen in armoede niet jarenlang de gevolgen van de Covid-crisis met zich mee zullen moeten dragen, roept BAPN op om onmiddellijk werk te maken van het optrekken van de laagste inkomens boven de Europese armoedegrens en het versterken van de sociale zekerheid.

De Covid-crisis komt bovenop een reeds bestaande sociale crisis. Vooral mensen die het reeds voor de Covid-crisis financieel moeilijk hadden, werden het hardst getroffen. Voor de crisis leefden bijna 2 miljoen mensen in België met een inkomen, veelal een uitkering, onder de Europese armoedegrens. Door de stijging van de kosten voor basisgoederen (voeding, gezondheid, water, energie,…) kwam hun budget, dat in normale omstandigheden al onvoldoende is om waardig te leven, nog verder onder druk te staan. Ook mensen die net konden rondkomen, dreigen door inkomensverlies ten gevolge van de Covid-crisis in een spiraal van armoede terecht te komen. Het gaat hier voornamelijk over mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt: laag loon, atypisch werk, interimwerk, jobstudenten, (onvrijwillig) deeltijds werk,…. De gevolgen van de toename van de financiële problemen zijn enorm en zullen zich laten voelen op lange termijn: gezinnen kunnen hun facturen niet betalen en komen in een schuldenspiraal terecht, mensen dreigen uit hun huis gezet te worden, gezondheidszorgen worden uitgesteld, mentale problemen nemen toe, grote groepen jongeren hebben niet de middelen om digitaal onderwijs te volgen en raken achterop, enz.

BAPN is tevreden dat Minister Lalieux onmiddellijk wil investeren in een ambitieus armoedebeleid. Dit zal nodig zijn om mensen in armoede opnieuw een perspectief te geven en de effecten op lange termijn, die zowel op individueel vlak als voor de hele samenleving bijzonder groot zullen zijn, aan te pakken. BAPN is echter bezorgd dat een structurele aanpak van de financiële problemen van mensen in armoede geen centrale plaats krijgt. In de eerste plaats is het van belang dat de laagste uitkeringen en inkomens tot boven de Europese armoedegrens opgetrokken worden. De huidige plannen van de regering zijn op dat vlak onvoldoende en de planning is te traag. Daarom roept BAPN op om de huidige Covid-premie van €50 voor leefloners, IGO-gerechtigden en personen met een beperking onmiddellijk structureel te maken en deze ook toe te kennen voor uitkeringsgerechtigden uit de sociale zekerheid.

Daarnaast moeten de gaten in de sociale zekerheid aangepakt worden. Tijdens de huidige crisis heeft de sociale zekerheid opnieuw haar belang bewezen om economische schokken op te vangen en mensen tegen armoede te beschermen. De sociale zekerheid werkt goed voor mensen met een goed loon en een stabiele job, maar niet voor degenen met een precair werknemersstatuut , terwijl zij net deze bescherming het meest nodig hebben. Dit moet dringend veranderen.

Ten slotte moet de toegang tot sociale rechten gegarandeerd worden. De zware bureaucratie en het feit dat uitkeringsgerechtigden vooral gezien worden als potentiële fraudeurs zorgt ervoor dat velen uitgesloten worden van het inkomen dat ze nodig hebben om te kunnen overleven. Zo heeft bijvoorbeeld onlangs een breed collectief van ouderen-, armoede-, vrouwen-, zelfstandigen- en andere middenveldorganisaties aangekaart dat de huidige controles van kwetsbare ouderen, die een inkomensgarantie ontvangen, hen onder quasi-huisarrest plaatsen en hen dreigen uit te sluiten van hun uitkering. Dit ondanks het feit dat een recente evaluatie van de federale pensioendienst aantoont dat er in minder dan 1% mogelijk sprake is van fraude. Hetzelfde geldt voor leefloongerechtigden. Sinds 2016 moeten zij voor het ontvangen van een leefloon, het laatste sociale vangnet, een contract (GPMI) tekenen. Als zij niet aan de voorwaarden van het contract voldoen, dat meestal eenzijdig door de OCMW’s wordt opgelegd, kunnen ze gesanctioneerd en bijgevolg hun uitkering verliezen. Dit is onaanvaardbaar.