GPMI: Arizona sanctioneert waar extra ondersteuning nodig is
PERSBERICHT De hervorming van het Geïndividualiseerd Project voor Maatschappelijke Integratie (GPMI) werd gestemd door het Parlement. BAPN luidt de alarmbel, samen met de expertisecentra drugs en verslaving en de organisaties voor schuldbemiddeling. Volgens hen staat de hervorming mijlenver af van de realiteit van de OCMW’s, de schuldbemiddelingsdiensten, de verslavingszorg en de mensen in kwetsbare situaties die ze zegt te ondersteunen.
Op donderdag 19 november werd in de Kamer de hervorming goedgekeurd. Minister Van Bossuyt zette haar voorstel door, zonder de adviezen van de volgende actoren in de besluitvorming te laten doorwegen:
- het Belgisch Netwerk Armoedebestrijding - BAPN;
- de federaties en expertisecentra uit de verslavingszorg;
- de organisaties die schuldbemiddeling ondersteunen en opvolgen; en maar gedeeltelijk die van de drie OCMW-federaties.
Nochtans zijn de bezwaren fundamenteel: ze zijn praktisch, medisch, sociaal, juridisch én grondwettelijk van aard.
Lees meer over de bezwaren:
Een slag in het water
Deze hervorming grijpt naar het verkeerde instrument. Wie in extreme bestaansonzekerheid leeft en noodgedwongen bij het OCMW aanklopt, heeft in de eerste plaats stabiliteit nodig. Mensen met een ernstige verslaving of met traumatische stress door schulden hebben een veilige basis nodig, die zekerheid en rust biedt. Alleen zo krijgen ze weer ademruimte en kunnen ze stap voor stap vooruit.
Zwaard van Damocles
De nieuwe maatregelen hangen echter als een zwaard van Damocles boven een bijzonder kwetsbaar deel van het OCMW-publiek. Het risico is groot dat die mensen de OCMW-ondersteuning de rug toekeren en hun heil zoeken in informele, mogelijk illegale overlevingsstrategieën. In plaats van ondersteuning voorop te stellen, legt de hervorming de nadruk op sancties waarmee mensen hun leefloon kunnen verliezen. Deze nieuwe regels vormen opnieuw een ingrijpende wijziging bovenop een lange reeks eerdere hervormingen. Door deze voortdurende stroom aan veranderingen en de almaar toenemende werkdruk komt de kwaliteit en toegankelijkheid van de OCMW-dienstverlening onder druk te staan, waarvan uiteindelijk de hulpbehoevenden en rechthebbenden de gevolgen dragen
Leefloon is een basisrecht om te overleven
Het leefloon wordt toegekend na sociaal onderzoek aan mensen “die niet over toereikende bestaansmiddelen beschikken, noch er aanspraak op kunnen maken, noch in staat zijn deze hetzij door eigen inspanningen, hetzij op een andere manier te verwerven” . Voor meer dan 200.000 mensen vormt het leefloon maandelijks het laatste sociale vangnet. Bovendien ligt het bedrag nog altijd onder de armoederisicodrempel . De gemiddelde duur van een leefloontraject bedraagt vandaag ongeveer elf tot twaalf maanden.
Over het GPMI
Het Geïndividualiseerd Project voor Maatschappelijke Integratie (GPMI) is een overeenkomst tussen een OCMW en een persoon die recht heeft op maatschappelijke integratie. In die overeenkomst worden de engagementen van de verschillende partijen vastgelegd om de sociale en/of professionele integratie van de betrokkene te ondersteunen. BAPN stelde eerder vast dat het veelal gaat om standaardovereenkomsten die zeer administratief zijn opgesteld en van bij de start een onevenwicht creëren tussen de verplichtingen van de gerechtigde en die van het OCMW. Terwijl uitgebreid wordt beschreven welke negatieve gevolgen een niet-naleving door de gerechtigde kan hebben, ontbreekt informatie over wat er gebeurt wanneer het OCMW zijn eigen engagementen in de begeleiding niet nakomt. Dat weerspiegelt het eenzijdige karakter en het gebrek aan maatwerk van deze overeenkomst. Bovendien kunnen mensen in een kwetsbare positie zich amper verweren tegen beslissingen van een OCMW. Zij zijn immers zeer afhankelijk van de financiële steun en daarnaast gaan ze zelden in beroep bij de rechtbank. Daarnaast bestaat er onduidelijkheid over de doelstelling van het GPMI. Aan rechthebbenden wordt het voorgesteld als een instrument voor begeleiding op maat. Maar ten aanzien van professionals wordt het omschreven als een instrument om mensen te "responsabiliseren". Die benadering vertrekt impliciet van de veronderstelling dat mensen in armoede onvoldoende verantwoordelijkheid opnemen. Wanneer maatschappelijk werkers vanuit dat uitgangspunt moeten werken, wordt het moeilijk om een vertrouwensrelatie op te bouwen en werkelijk als gelijkwaardige partners samen te werken.
Lees ons volledige analyse en aanbevelingen:
Ondertekenaars van het persbericht
- BAPN – Belgisch Netwerk Armoedebestrijding
- Bico Federatie
- CBCS – Centre Bruxellois de Coordination Sociopolitique
- Féda BXL – Fédération bruxelloise des institutions spécialisées en matière de drogues et addictions
- Fédito wallonne – Fédération wallonne des institutions pour toxicomanes
- Forum Bruxelles contre les inégalités
- LBSM – Ligue Bruxelloise de Santé Mentale
- Gezondheidscoalitie
- Dokters van de Wereld België
- OCE – Observatoire du Crédit et de l’Endettement
- SAM, Steunpunt Mens en Samenleving vzw
- Steunpunt voor de diensten schuldbemiddeling Brussel
- Straatverplegers
- VAD – Vlaams expertisecentrum Alcohol en andere Drugs
- VVBV – Vlaamse Vereniging Behandelcentra Verslaafdenzorg