Bericht

De echte remedie is solidariteit # Tax Justice

Post-COVID-strategie moet gebaseerd zijn op fiscale rechtvaardigheid

Een breed platform van Belgische middenveldorganisaties roept België en de Europese Unie op om hun post-COVID-strategieën te baseren op fiscale rechtvaardigheid en de strijd tegen belastingontduiking. Alleen zo kunnen we de ongelijkheid verminderen en voldoende inkomsten mobiliseren voor de financiering van een ecologische en sociale transitie. Niet toevallig zijn er de komende maanden enkele historische kansen om op die fiscale rechtvaardigheid in te zetten.


De coronacrisis zorgde voor stijgende begrotingstekorten en vergrootte de sociale ongelijkheden. Tegelijk vereist de ecologische en sociale transitie net aanzienlijke investeringen. Indien we kiezen voor nieuwe bezuinigingen zoals na de crisis van 2008, dan heeft dit ook negatieve economische, sociale en ecologische gevolgen. Fiscale rechtvaardigheid, waarbij elke inkomensgroep een proportionele bijdrage levert, kan de ongelijkheden echter verminderen en de nodige middelen vrijmaken om een Green New Deal te financieren.

Daarom moeten in België, in de Europese Unie en op het internationale niveau belastinghervormingen worden doorgevoerd. In het Vivaldi-akkoord van september 2020 heeft België zich geëngageerd voor een "constructieve en proactieve" rol in internationale fiscale onderhandelingen. België moet nu de daad bij het woord voegen en ambitieuze hervormingen op nationaal en internationaal niveau tot stand helpen brengen.

Belasting voor multinationals

Het recente belastingplan van de Biden-administratie blies de lopende OESO-onderhandelingen over het internationale belastingsysteem voor vennootschappen nieuw leven in. De ambities klinken mooi: een halt toeroepen aan de “race to the bottom” in de belastingcompetitie tussen landen en aan het doorsluizen van winsten naar belastingparadijzen. De opdracht: een mondiale minimumbelasting invoeren op de winsten van multinationals en tegelijk een unitaire taxatie van winsten die vervolgens verdeeld wordt in de landen waar de reële economische activiteiten plaatsvinden. België moet een effectief minimumtarief steunen dat dicht bij het wereldgemiddelde ligt. Volgens het Tax Justice Network zou een minimumtarief van 21% overheden tot 540 miljard dollar per jaar opleveren. Inkomsten die nu verloren gaan door belastingontwijking. Voor België zouden de inkomsten 8,2 miljard dollar (7 miljard euro) bedragen. Wat betreft de unitaire taxatie moet men kijken naar de totale winsten van alle multinationals en niet alleen naar de residuele winsten van een paar honderd bedrijven. De Belgische regering moet zich dan ook engageren om deze zomer de andere lidstaten van ‘Team Europe’ te overtuigen om, binnen het onderhandelingskader van de OESO, een ambitieuze hervorming van het internationale belastingstelsel voor multinationals goed te keuren.

Europese belasting

Ook binnen de Europese Unie staat fiscale rechtvaardigheid op de agenda. Enerzijds werd op 1 juni, na een jarenlange blokkering, binnen de EU een akkoord over fiscale transparantie gesloten. Via publieke land-per-land-rapportering moeten multinationals verantwoording afleggen over de winsten die ze maken, hoeveel belasting ze betalen en waar ze die betalen. Die transparantieregel is cruciaal in de strijd tegen hun belastingontwijking maar helaas bevat het compromisakkoord belangrijke achterpoortjes. Zo bevat het een vertrouwelijkheidsclausule waardoor bedrijven informatie die zij als "commercieel gevoelig" beschouwen vijf jaar lang kunnen achterhouden. Verder wordt alleen land per land informatie gevraagd over dochterondernemingen in de Europese Unie en in een paar andere landen die op de zwarte en grijze EU-lijst van belastingparadijzen staan. België had moeten pleiten voor een akkoord dat fiscale transparantie oplegt aan alle dochterondernemingen wereldwijd van alle multinationals, zonder achterpoortjes toe te staan.

Anderzijds vereist de financiering van het post-Covidplan "Next Generation" de mobilisatie van eigen Europese middelen, om niet afhankelijk te zijn van de bijdragen van lidstaten. Het Europees Parlement kwam met verschillende voorstellen, waaronder een belasting op financiële transacties (FTT). Zo'n tien jaar geleden legde de Commissie een eerste voorstel op tafel. Na tal van aanpassingen onderweg agendeerde het Portugese voorzitterschap begin 2021 de zoveelste nieuwe invulling van de FTT. Het gaat echter om een onaanvaardbare afzwakking van het oorspronkelijke voorstel. Het Portugese voorstel is gebaseerd op de Franse belasting op de aankoop van aandelen in contanten en sluit het merendeel van de financiële transacties uit. Het zou in het beste geval slechts een paar miljard euro per jaar opbrengen in plaats van de vijftig miljard euro van het oorspronkelijke voorstel. Dat levert onvoldoende inkomsten op voor de post-COVID-strategie. België moet daarom binnen de EU een uniforme belasting op alle financiële transacties verdedigen.

Een rechtvaardiger Belgisch belastingstelsel

Op Belgisch niveau heeft de fiscale onrechtvaardigheid vooral betrekking op het verschil tussen de hoge belasting op arbeidsinkomen en consumptie, en de lagere belasting op kapitaal, het gebrek aan progressiviteit van de personenbelasting en de toename van achterpoortjes en optimaliseringsstrategieën waardoor multinationals een lager effectief vennootschapsbelastingtarief betalen dan KMO's.

Het Vivaldi-akkoord voorziet in de voorbereiding van een belastinghervorming tijdens deze legislatuur. Deze hervorming moet gericht zijn op een rechtvaardige belasting van alle soorten persoonlijke inkomsten die op een progressievere wijze worden belast en waarvan de laagste inkomens zijn vrijgesteld. De hervorming moet een progressieve belasting op het inkomen uit vermogen, een hoog vermogens bijdrage en een minimum effectief vennootschapsbelastingtarief omvatten. Ook moeten de gerechtelijke middelen voor de strijd tegen financiële criminaliteit dringend naar omhoog. Men dient bij de FOD Financiën extra inspecteurs aan te werven om de controles te versterken en belastingfraude tegen te gaan.

Belastingrechtvaardigheid maakt het mogelijk zowel de door de pandemie veroorzaakte ongelijkheden te beteugelen als extra inkomsten te genereren voor investeringen in gezondheid, werkgelegenheid, sociale bescherming en het klimaat. In het anticrisisplan dat in april 2021 werd voorgesteld, stelt het IMF voor de belastingen op de rijksten en op bedrijven die tijdens de pandemie aanzienlijke winsten hebben gemaakt, te verhogen om zo de meest kwetsbaren te steunen. Het doel is niet om méér maar om eerlijker en meer proportioneel te belasten. Dit beginsel van fiscale rechtvaardigheid moet de leidraad zijn voor het optreden van de Vivaldi-regering in België, in de Europese Unie en bij de OESO.

Ondertekenaars: Thierry Bodson (ABVV); Xavier Brenez (Onafhankelijke Ziekenfondsen); Mario Coppens (ACLVB); Paul Callewaert (Socialistische Mutualiteiten); Valérie Del Ré (Greenpeace); Els Hertogen (11.11.11); Marc Leemans (ACV); Caroline Van der Hoeven (Belgisch Netwerk Armoedebestrijding); Luc Van Gorp (Christelijke Mutualiteit); Zanna Van Renteghem (Klimaatcoalitie)

Dit persbericht verscheen in 'La Libre' en in 'MO'